31 grudnia 2016

Historia Dusznik-Zdroju

Duszniki Zdrój to miasto uzdrowiskowe mieszczące się w Kotlinie Kłodzkiej w województwie dolnośląskim. Po niemiecku nazwa miejscowości to Bad Reinerz, a po czesku Dušníky. Leżą one w dolinie rzeki Bystrzycy Dusznickiej, pomiędzy górami Orlickimi i górami Bystrzyckimi i zajmują obszar 22,28 km². Turyści bardzo chętnie przyjeżdżają tu, by poznać ciekawą historię tego rejonu. Sezon, w którym w uzdrowisku jest na prawdę dużo ludzi to lato i zima. Ważne jest by pamiętać o rezerwacji parę tygodni przed planowanym urlopem. Na przełomie X i XI wieku wzniesiono na wzgórzu Gomoła drewnianą wartownię strzegącą przełęczy "Polskie Wrota". Później w miejscu wartowni zbudowano zamek złożony z zabudowań i 30-metrowej wieży. Należał on do właścicieli okolicznych dóbr – rodu Panowiców. Ich teren obejmował dzisiejsze Duszniki, Lewin Kłodzki i 21 wsi.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1324 roku. W 1346 roku Duszniki otrzymały prawa miejskie na prawie niemieckim z powodu należności do Prus. Zyski czerpai z handlu i składu towarów z Czech. Podczas wojen religijnych zamek opanowali husyci i zostawili tam swoją załogę. Opuścili go w 1560 roku i stary obiekt zaczął popadać w ruinę. Z Zamku Homole pozostało dzisiaj tylko fragment wieży i muru. Pod koniec XVI wieku Duszniki zaczęły się gwałtownie rozwijać. Poszedł do przodu handel, tkactwo, papiernictwo oraz na krótko hutnictwo. Wzniesiono murowany kościół, w 1584 roku ratusz, zaś w 1605 młyn papierniczy. Ten gwałtowny rozwój wstrzymała wojna 30-letnia. Ponowne odrodzenie nastąpiło w drugiej połowie XVII wieku.

Duszniki Zdrój stały się ważnym ośrodkiem tkactwa, papiernictwa i handlu suknem oraz uzdrowiskiem. 17 sierpnia 1669 roku w drodze do Francji po abdykacji, odwiedził je były król Polski Jan Kazimierz. W XV wieku pojawiły się pierwsze wzmianki o źródle leczniczym „Zimny Zdrój”, ale dopiero w 1748 roku przeprowadzono pierwsze badania. W 1769 roku wody „Zimnego Zdroju” zostały wpisane na listę uzdrowisk Prus. W 1797 roku odkryta drugie –  „Ciepły Zdrój” obecnie pod nazwą „Pieniawa Chopina”. W 1817 roku odkryto trzecie – „Źródło Ulryki”, obecnie znane jako „Jan Kazimierz”.

Posiadające wielokulturową historię miasto nad rzeką San ma do zaoferowania zwiedzającym o wiele więcej niż liczne zabytki i atrakcyjna baza noclegowa. Przemyśl już od początków swojego istnienia pełnił funkcje obronne, a nowsze tego ślady zachowały się do dzisiaj. Aby poznać forty, a także pozostałe zabytki architektury, jakich w mieście nie brakuje, warto zaplanować co najmniej kilkudniowy pobyt i noclegi w Przemyślu [informacje na Przemyśl / baza meteora], bowiem miasto ma niejedno do zaoferowania turystom.

Najważniejszym i najsłynniejszym tego rodzaju zabytkiem jest Twierdza Przemyśl [więcej na Wikipedii]. Rozległy kompleks fortów, których ślady znaleźć można w całym mieście, w roku 1914 należał do trzech największych tego rodzaju stałych umocnień w Europie, obok Antwerpii i Verdun, a jego budowa rozpoczęła się w drugiej połowie XIX wieku. Jako jedyna w tamtym czasie ma za sobą trzy oblężenia, a także 173 skuteczne obrony w odizolowaniu. Po I wojnie światowej zaczęła postępować dewastacja niepotrzebnych już fortów. W roku 1968 zostały uznane za zabytek warty ochrony, a 1997 roku wpisane w Krajowy Program Ochrony i Konserwacji Architektury Obronnej. W trzech kręgach umocnień znajduje się wiele obiektów o niespotykanej dzisiaj konstrukcji.

W Forcie VIII Łętownia, a także w mieszczącym się przy ul. Katedralnej Muzeum Twierdzy Przemyśl można dowiedzieć się więcej na temat historii obiektów. Dzisiaj są chętnie odwiedzane prze wielbicieli tego rodzaju turystyki, można nawet zwiedzać forty, poruszając się oznakowanym szlakiem. Istnieje również Forteczna trasa rowerowa, którą można przebyć przez okoliczne miejscowości za pomocą jednośladu. Umocnieniom Twierdzy Przemyśl towarzyszą również pomniki oraz zabytkowe wojskowe cmentarze. Warto wybrać się z mapą i odnaleźć wszystkie związane z nią obiekty – to niebanalny sposób na spędzenie czasu, a przy tym może się okazać, że nie wystarczy jednego dnia, aby zobaczyć je wszystkie.

Ciekawym obiektem, w którym można zobaczyć historię jak żywą, a mało wciąż znanym jest Schron Kierowania Obroną Cywilną, mieszczący się pod Szkołą Podstawową nr 14, wybudowaną w 1966 roku, jako jedna z tzw. „tysiąclatek”. We wnętrzu schronu, dawniej ściśle tajnego, zobaczyć można oryginalne i odtworzone wyposażenie, takie jak źródła zasilania, sieci łącznościowe, a także pamiątki związane z zimną wojną i Obroną Cywilną w PRL. Opiekujące się obiektem Przemyskie Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej X D. O.K. zapewnia codzienne zwiedzanie oraz prelekcje i pokazy multimedialne dostosowane do wieku uczestników.